• Van der Pigge
  • Gierstraat 3
  • Haarlem
023 303 0720
  • Gratis bezorging vanaf € 35,-
  • Binnen 2 werkdagen bezorgd
  • Vakkundig advies

Kurkuma: geel, geliefd en geneeskrachtig

Door Pamela van Booren, 9 januari 2019
Deel blog:

Curcuma, koenjit, temoe lawak, geelwortel en turmeric curcumin zijn de verschillende benamingen voor deze specerij. Koenjit is de Maleisische naam van kurkuma en temoe lawak de Indonesische naam.

De afgelopen 20 jaar is de vraag naar dit kruid enorm toegenomen. Er zijn veel geneeskrachtige kruiden, maar naar de werking van kurkuma op diverse gezondheids- en ziektesituaties is de laatste jaren veel onderzoek gedaan, met positieve resultaten .

Kurkuma longa

De beste geelwortelsoort is de kurkuma longa. Deze groeit in Azië (India, Zuid-China, Indonesië). Van de plant wordt hoofdzakelijk de wortel gebruikt die rijk is aan bepaalde inhoudsstoffen, curcuminoïden geheten. Er zijn ook nog andere soorten kurkuma zoals kurkuma xanthorrhiza (dit is een soort die vooral op Java in Indonesië groeit) en zedoarla (groeit in de Himalaya).

Het is een zeer gele stof die veelvuldig in de Aziatische keuken wordt gebruikt voor heerlijke gerechten. Het wordt ook vaak toegevoegd aan de rijst om die geel te maken, bij nasi bijvoorbeeld. Het schijnt dat de gemiddelde Indiër ongeveer 2 gram kurkuma per dag eet. Indiërs maken uiteraard veel curry’s en daarvan is geelwortel steevast onderdeel. Maar ook van bijvoorbeeld linzensoep bepaalt het de geur en de kleur. Wij hebben in de winkel zeer veel mengsels waar kurkuma in verwerkt is, zeker een stuk of 10.

Golden milk

Op dit moment is kurkuma ook populair in golden milk. Hierbij wordt ½ theelepel kurkuma gebruikt met bijvoorbeeld amandel- of kokosmelk, een beetje zwarte peper, 1 cm verse gember in plakjes, 1 Ceylon-kaneelstokje, 2 gekneusde kardamompeultjes (of gekneusde zaadjes) en een beetje honing voor het zoet. Het is een typisch Ayurvedisch drankje met veel gezondheidsvoordelen, waarover zo later meer.

Opneembaarheid curcumine

De werkzame stoffen in kurkuma vallen onder de etherische oliën en de fenolen. Het bekendste en belangrijkste stofje uit de kurkuma heet curcumine.

Nou is de in onbewerkte vorm van het pure kruid de opneembaarheid door de darmen van curcumine vrij lastig. Het schijnt dat maar 2,4% wordt opgenomen. Deze opneembaarheid ligt in voedingssupplementen veel hoger, omdat ze via speciale procedures de concentratie van curcumine kunnen verhogen tot bijvoorbeeld 95%.

Dan nog steeds kan de opneembaarheid wat lastig zijn. Daarom wordt er vaak zwarte peper toegevoegd wat de opneembaarheid door de darmen met een factor 20 vergroot. En wat sommige firma’s ook doen is curcumine binden aan fosfolipiden, een soort vetmoleculen waardoor het makkelijker door de darmwand heen komt.

Het geheel is meer dan de afzonderlijke delen

Ondanks het feit dat de stof curcumine niet heel makkelijk wordt opgenomen zegt dat overigens nog niet dat kurkuma in het eten geen toegevoegde waarde heeft. In de plantgeneeskunde gaan we altijd uit van de hele plant. Er zijn dan wel bepaalde werkzame bestanddelen geïdentificeerd, maar het geheel is meer dan de afzonderlijke delen. De zogenaamde ballaststoffen (stoffen die ook in de plant zitten, maar nog geen bekende sterke werkzaamheid hebben) werken hoogstwaarschijnlijk samen om de werkzaamheid van de plant in het menselijk lichaam te bepalen.

Kurkuma binnen de darmen en buiten de darmen

Zo werkt kurkuma bijvoorbeeld helend op het slijmvlies van het maagdarmkanaal en ontstekingsremmend bij ontstekingen van de slijmhuid (de binnenbekleding van de darmen). Daarnaast prikkelen de etherische oliën in kurkuma ook de galproductie door de lever waardoor we bijvoorbeeld vet eten beter kunnen verteren.

Dus eigenlijk kan je onderscheid maken tussen kurkuma dat in het maagdarmkanaal zijn werk doet en kurkuma dat buiten het maagdarmkanaal in de dieper gelegen weefsels zijn werk doet, in het laatste geval is de opneembaarheid belangrijk.

Wat doet kurkuma in je lichaam als het eenmaal is opgenomen?

Dat is heel divers. Er zijn zeer veel studies gedaan met kurkuma bij dieren en in petrischaaltjes en daar zijn deze voorlopige conclusies uit voortgekomen:

  • het is een antioxidant, waardoor het beschermt tegen de aanmaak van vrije radicalen die schade kunnen berokkenen aan onze weefsels
  • het werkt tegen ontstekingen en kan dus worden ingezet tegen maagzweren en gewrichtsontstekingen (dit is bewezen in dubbelblind placebogecontroleerde onderzoeken)
  • het werkt mogelijk antimutageen, dus tegen sommige vormen van kanker (maar dit moet nog verder onderzocht worden)
  • het werkt bij depressie (bewezen effectief) en mogelijk bij dementie (dit moet ook nog verder bewezen worden)
  • het werkt tegen microben, dus tegen ziekteverwekkers
  • het bevordert de wondgenezing bij uitwendig gebruik
  • het beschermt de lever en het bevordert de vertering van vetten uit het eten waardoor de cholesterolspiegel daalt, en het stimuleert de galproductie waardoor galstenen worden voorkomen
  • het is bewezen effectief bij menstruatieklachten

Heb je vragen of ben je nieuwsgierig naar onze kruiden? Loop gerust binnen en vraag ons advies, bel ons op of stuur een mail. We helpen je graag.

Deel blog:

Reactie plaatsen