Vitamine D is een in vet oplosbare vitamine die bijdraagt aan het behoud van normale bloedspiegels aan calcium en fosfor.

Vitamine D wordt in het lichaam gevormd uit cholesterol onder invloed van ultraviolet licht.

De vitamine D-productie in de huid is afhankelijk van het klimaat, de mate van blootstelling aan zonlicht, de hoeveelheid pigment in de huid en de leeftijd.

Vitamine D komt in beperkte mate voor in voedingsmiddelen. De belangrijkste natuurlijke bronnen van vitamine D zijn eidooier, lever en vette vis. De hoeveelheden daarin zijn gering. In Nederland wordt vitamine D toegevoegd aan margarine, bak- en braadproducten en zuigelingenmelk. Voor de opname van vitamine D is een goede vetvertering van belang.

Eigenschappen

Vitamine D is met name belangrijk voor de opbouw en het onderhoud van botten en tanden. Het optimaliseert de calciumopname uit de voeding en bevordert het transport en de beschikbaarheid van calcium en fosfor, zodat de mineralen zich in het bot kunnen afzetten. Vitamine D beschermt tegen osteoporose.
Vitamine D kan helpen bij de behandeling van psoriasis en kan van therapeutisch nut zijn bij de behandeling van kanker. Ten slotte ondersteunt vitamine D een optimale ontwikkeling van het immuunsysteem.

Toepassingen

Met name kinderen hebben een verhoogde behoefte aan vitamine D. Ook ouderen, zwangere vrouwen en vrouwen in de lactatieperiode hebben behoefte aan extra vitamine D.
Bij ouderen neemt de mogelijkheid van de huid om zelf vitamine D aan te maken duidelijk af. Steeds meer mensen, van jong tot oud, komen te weinig buiten en worden daardoor te weinig blootgesteld aan zonlicht.
Zwangere vrouwen hebben extra vitamine D nodig voor de ontwikkeling van het skelet en ter bevordering van een optimale ontwikkeling van het immuunsysteem van de baby. Moedermelk bevat weinig vitamine D en daarom wordt geadviseerd om kinderen die borstvoeding krijgen dagelijks extra vitamine D te geven.

Indicaties

Als verhoogde behoefte aannemelijk is

• - Rachitis (Engelse ziekte)
• - Botverweking
• - Pijn in de botten
• - Spierslapte en spierkramp
• - Osteoporose

Contra indicaties

Overdosering leidt tot misselijkheid, braken, hoofdpijn, depressiviteit en nog andere symptomen. Als bovengrens (vastgesteld door de Europese Voedselveiligheidsauthoriteit (EFSA) voor een aanvaardbare veilige inneming wordt 50 mcg per dag aangehouden, voor kinderen tot één jaar is dat 25 mcg per dag.

De toxische dosering wordt pas gehaald bij maandenlang dagelijks gebruik 250 mcg. Bron

Dosering

Het is moeilijk de precieze behoefte te bepalen, omdat het aantal uren blootstelling aan de zon of de graad van pigmentatie van de huid van invloed is.
De Gezondheidsraad heeft de volgende aanbevelingen opgesteld voor kinderen, ouderen, zwangere en zogende vrouwen ten aanzien van vitamine D-suppletie:

De volgende groepen wordt 10 microgram extra aan vitamine D aanbevolen:

• - Kinderen tot 4 jaar
• - Personen van 4 tot 50 jaar met een donkere huidskleur
• - Vrouwen die zwanger zijn of borstvoeding geven
• - Vrouwen van boven de 50 en mannen van boven de 70 jaar
• - Vrouwen tot 50 jaar die een sluier dragen

De volgende groepen wordt 20 microgram extra aan vitamine D aanbevolen:

• - Personen die osteoporose hebben of in een verzorgings- of verpleeghuis wonen
• - Vrouwen ouder dan 50 jaar en mannen ouder dan 70 jaar die weinig buiten komen
• - Vrouwen ouder dan 50 jaar die een sluier dragen

Omdat de aanmaak van vitamine D in het lichaam afhangt van de blootstelling aan zonlicht, hebben mensen met een donkere huid die in een klimaat met weinig zonlicht leven, snel een tekort aan vitamine D.

Vitamine D heeft een calciumsparend effect. Een goede vitamine D status vermindert de uitscheiding van calcium via de urine. Meer dan 800 mg calcium per dag is dan onnodig om de calciumstofwisseling te onderhouden.

Referenties

• - Giovannucci E. The epidemiology of vitamin D and cancer incidence and mortality: a review (United States).
• - Lawrence M. Gartner, MD, Frank R. Greer, MD, Section on Breastfeeding and Committee on Nutrition Prevention of Rickets and Vitamin D Deficiency: New Guidelines for Vitamin D Intake, Pediatrics Vol. 111 No. 4 April 2003, pp. 908-910A
• - Garland, C.F. American Journal of Public Health, February 2006, vol 96: pp 9-18.
• - Institute of Medicine, Food and Nutrition Board. Dietary Reference Intakes: Calcium, Phosphorus, Magnesium, Vitamin D and Fluoride. National Academy Press, Washington, DC, 1999.
• - Hart. W. Aanbevelingen voor calcium en vitamine D in het rapport ‘Voedingsnormen’ van de gezondheidsraad. Ned Tijdschr Tandheelkd 2003; 110: 78-81.
• - Facts about dietary supplements, Vitamin D 1-10, Clinical nutrition service, Warren grant magnuson clinical center, Office of dietary supplements, Natial institute of health
• - Jeri W Nieves, Osteoporosis: the role of micronutrients1– 4, The american journal of clinical nutrition 1232-1239
• - Holick MF.lMcCollum Award Lecture, 1994: vitamin D--new horizons for the 21st century. The Amercan Journal of clinical nutrition1994 Oct;60(4):619-30.
• - The Weston A. Price Foundation, Het vitamine D orakel geraadpleegd januari 2007 beschikbaar via http://www.westonaprice.org/basicnutrition/vitamindmiracle_nl.html
• - Laufey Steingrimsdottir, Orvar Gunnarsson, Olafur S. Indridason, Leifur Franzson, Gunnar Sigurdsson,Relationship Between Serum Parathyroid Hormone Levels, Vitamin D Sufficiency, and Calcium Intake JAMA. 2005;294:2336-2341.