De meest voorkomende reumatische aandoeningen zijn artrose en reumatoïde artritis.

Artrose

In de volksmond ook wel slijtage van de gewrichten genoemd. Feitelijk is artrose degeneratie van het gewrichtskraakbeen. Het evenwicht tussen opbouw en afbraak van het kraakbeen is dan gestoord. Slijtage van de gewrichten wordt veroorzaakt door overbelasting, ouderdom of een trauma zoals een (sport)blessure. Het oorspronkelijk gladde oppervlak van het kraakbeen wordt rafelig, dit leidt tot irritatie in het gewricht. Het gevolg is dat banden, kapsels en pezen, door het vervormde gewricht ook geirriteerd raken. Pijn en stijfheid zijn de belangrijkste klachten. Artrose treedt met name op in knieën, heupen, wervelkolom en duimbasis. Omdat kraakbeen zelf geen bloedvaten heeft, vindt herstel enkel plaats via de gewrichtsvloeistof. Het proces van heropbouw verloopt traag, maar de gangbare opvatting dat eenmaal versleten gewrichtskraakbeen nooit meer terug kan komen is onjuist.

Herstel beschadigd kraakbeen
Er zijn lichaamseigen voedingssupplementen die stoffen bevatten gericht op regeneratie van beschadigd gewrichtskraakbeen en ontstekingsprocessen tegen gaan.

Glucosamine is de bouwstof voor van het kraakbeen, bindweefsel, vliezen, kapsels en gewrichtsvocht (synoviaalvloeistof). Het is van belang voor de opbouw van de gewrichtssmeer. Vanuit deze vloeistof worden de hardere delen zoals kraakbeen en bindweefsel gevormd. Door een beter functionerende gewrichtsvochthuishouding wordt de druk op de gewrichten minder, de pijn neemt af, het bewegen gaat soepeler. Ook de functie van het kraakbeen als 'stootkussen' verbetert.

Chondroïtinesulfaat is een zeer essentieel bestanddeel van kraakbeen, banden en botten. Het bevat voedingsstoffen voor een gezonde gewrichtsmatrix, het netwerk dat de stevigheid bepaald. Chondroïtinesulfaat blokkeert de werking van enzymen die verantwoordelijk zijn voor de afbraak van kraakbeen.

Calcium(citraat) is het meest voorkomende mineraal in het lichaam. De hoofdfunctie is bouwsteen van botten en tanden, in samenwerking met fosfor. Verder helpt calcium bij de bloedstolling en het vloeistoftransport in en uit de cellen. Er is ook een verband tussen calcium en het functioneren van het hart en het zenuwgestel.

Magnesium(citraat) vinden we voor zeker de helft samen met calcium en fosfor terug in het beendergestel. De rest treffen we aan in rode bloedcellen, spieren en andere weefsels. Magnesium speelt een rol bij de spiercontractie en de zenuwfuncties en is onderdeel van honderden enzymen.

MSM (methylsulfonylmethaan) is een organisch zwavel, essentieel voor de vorming van chondroïtinesulfaten. Dit zwavel is ook van belang in de bindweefselmatrix van kraakbeen, pezen en banden. Zwavel is ontstekingswerend en een belangrijke antioxidant.

Vitamine C De belangrijkste functie van vitamine C is de vorming en bescherming van collageen, een eiwitverbinding die deel uit maakt van de huid (wondgenezing), gewrichten, botten en tanden en voor de sterkte van bloedvatwanden. Vitamine C speelt een rol bij de ijzeropname en is onmisbaar voor de vorming van rode bloedcellen en de werking van foliumzuur. Vitamine C stimuleert het immuunsysteem, onder meer door de aanmaak en activiteit van witte bloedcellen. Daarnaast verhoogt het de productie van antilichamen en interferon, stoffen die belangrijk zijn in de bescherming tegen virussen en kankercellen. Het lichaam is niet in staat is vitamine C op te slaan en elk teveel wordt uitgescheiden. Vitamine C zal bij het bereiden van voeding, door verhitting, zuurstof en licht meer verloren gaan dan andere voedingsstoffen.

Worden mineralen goed opgenomen door het lichaam?
Opname is van persoon tot persoon verschillend. Van invloed is de zuurgraad van het spijsverteringskanaal, de voeding, vezelgebruik, erfelijke aanleg en ziektebeelden. Daarnaast is de manier van binding van het mineraal bepalend voor de mate waarin het lichaam het kan opnemen en benutten. Gebleken is dat de zogenaamde organische verbindingen (citraten, gluconaten, aspartaten, aminozuurchelaten) 'lichaamseigen' zijn en daardoor veel beter worden benut dan de an-organische verbindingen (sulfaten, carbonaten, fosfaten, oxiden).
Citraten zijn zeer geschikt voor mensen met weinig maagzuur, zoals ouderen, vrouwen na de overgang en mensen die maagzuurremmers gebruiken.

Enkele leefregels om in acht te nemen.

• - Vermijd langdurige of zware belasting
• - Beweeg, lichaamsdragende sporten zij vaak geschikter zoals: zwemmen en fietsen. Beweging zorgt voor een beter transport van afval- en voedingsstoffen.
• - Spierversterkende bewegingen ontlasten het gewricht en stimuleren de doorbloeding en dus ook de stofwisseling in het gewricht.
• - Vermijd overgewicht.
• - Vermijd een overmaat aan eiwit (vlees, zuivel, soja).
• - Beperk de inname van verzadigde vetten (vlees, zuivel).
• - Vermijd allergenen, suiker en alcohol.

Reumatoïde Artritis

RA is een reumatische aandoening en wordt gekenmerkt door ontsteking. Het gewrichtskapsel raakt ontstoken waardoor ook het kraakbeen en bot aangetast kunnen worden.Dit leidt op den duur tot beschadiging van de gewrichten. De ontsteking gaat gepaard met pijn, stijfheid, zwelling, vermoeidheid, bloedarmoede functiebeperking en bij lange ziekteduur, vervormingen. Handen, polsen, knieën, ellebogen en voeten zijn vaak aan beide kanten van het lichaam aangetast. Bekend is dat het om een auto-immuunziekte gaat , een overdreven afweerreactie van het immuunsysteem, dat weefsel in de gewrichten aanvalt.

Welke factoren spelen o.a. een rol bij Reumatoïde Artritis
Bij R.A. kan voedselovergevoeligheid een rol spelen door een verstoorde darmfunctie m.n. verhoogde doorlaatbaarheid van de darmen. Het gebruik van ontstekingsremmers en pijnstillers kunnen maag- en darmwandbeschadigingen veroorzaken De darmwandbeschadigingen kunnen een overgevoeligheidsreactie veroorzaken (door een verhoogde doorlaatbaarheid). Dus kip –ei, de oorzaak kunnen ook de medicijnen zijn. Uit onderzoek komt m.n. de overgevoeligheid voor melkeiwitten, tarwe, maïs, citrusfruit, walnoten, soja, ei, bananen en enkele kruiden naar boven.

Verandering in de vetzuursamenstelling van de voeding kan ontstekingen tegengaan. Daarom wordt het gebruik van vette vis ( twee keer per week) aanbevolen. Ook kunt u overgaan op het gebruik van visoliecapsules (Omega- 3 vetzuren) of een preparaat met een combinatie zowel Omega3- 6 en 9 vetzuren.Uit onderzoek is gebleken dat, het aantal gezwollen gewrichten, de pijn en de duur van de ochtendstijfheid afneemt bij gebruik van bovenstaande middelen.

Vrije radicalen
Er zijn stoffen die vrijkomen bij een ontsteking (vrije radicalen), zij kunnen weefselbeschadiging veroorzaken.Dit geldt ook voor vrije radicalen zoals toxinen en zware metalen in het bloed. Bij R.A. is dat beschadiging van het kraakbeen in de gewrichten.Vitamine C, E, beta-caroteen, mineralen zink en selenium en andere anti-oxidanten zijn staat deze vrije radicalen onschadelijk te maken. Vitamine D wordt door gebruik van pijnstillers sneller afgebroken. Een multivitamine/mineralenpreparaat of/en een anti-oxidantformule kunnen voor de noodzakelijke aanvulling zorgen.

Zowel bij R.A. en zeker bij jicht spelen urinezuren een rol
Als urinezuur zich uitkristalliseert veroorzaakt dit irritatie in de gewrichten. Deze irritatie is vaak pijnlijk en kan bovendien ontstekingen veroorzaken. Overmatig gebruik van eiwitten en purine- rijke voeding zullen het urinezuurgehalte doen stijgen. Factoren die het urinezuur gehalte doen dalen zijn veel drinken en vasten.

Jicht

Jicht is een aandoening die behoort tot de grote groep reumatische aandoeningen. Jichtaanvallen kunnen echter goed worden behandeld en kunt u zelfs volledig voorkomen.

Hoe ontstaat jicht
Bij jicht is vrijwel altijd sprake van een verhoogd urinezuurgehalte in het bloed.
De niet uitgescheiden urinezuren gaan zwerven door het lichaam. Deze kunnen neerslaan in gewrichten en andere weefsels. Bij jicht vormen de urinezuren kristallen, die in de gewrichten tot irritatie leidt, waardoor een ontsteking in het gewricht ontstaat.
Een verhoogt urinezuur gehalte wordt veroorzaakt door:

• - Een verminderde uitscheiding van urinezuur door de nieren veroorzaakt door een verminderde filtercapaciteit van de nieren. Maar ook het gebruik van plastabletten en/of alcohol belemmeren de nieren het urinezuur goed uit te scheiden.
• - Een overproductie van urinezuur uit purine. Purine ontstaat als eindproduct van de eigen stofwisseling van (lichaams-)eiwitten. Daarnaast komt purine voor in voeding, sommige producten bevatten veel purine.
• - Purinerijke voedingsmiddelen zijn: sardines, ansjovis,mosselen, vissoorten met vel zoals forel, haring en makreel, lever en nier,hersenen en hart, zwezerik, sojabonen, tahoe tempe en sojamelk, bier, tarwekiemen, gist, marmite, vleesextract. In mindere mate maar met veel purine zijn: wild en gevogelte, kalfsvlees, kabeljauw en linzen.

Factoren die het urinezuurgehalte beïnvloeden en een jichtaanval kunnen uitlokken zijn:

• - Alcoholgebruik
• - Te veel eiwitten consumeren, Purinerijke voeding
• - Te snel vermageren
• - Overgewicht
• - Te weinig drinken
• - Operatie, infectie, koorts
• - Gebruik van plastabletten

Voedingsadviezen
Probeer verspreid over de dag 2 tot 3 liter te drinken.
Vermijd alcohol. Ook ontraden wij het gebruik van koffie, thee, cola, bier (ook zonder alcohol) en cacao zij bevatten tevens purinen..

Neem hoofdzakelijk voedingsmiddelen die een basische rest nalaten in het lichaam.Dit neutraliseert het urinezuur waardoor het makkelijker kan worden uitgescheiden.
Sterk zuurvormend voedsel:

• - Vlees, vis, gevogelte, ei en soja(producten)
• - Zuurvormend voedsel:
• - Peulvruchten, pinda’s, granen en kaas.
• - Neutrale, zwakzuur-/ zwak basevormend voedsel:
• - Vloeibare melkproducten ( melk, karnemelk, yoghurt, biogarde)
• - Sterk basevormend voedsel:
• - Groente, fruit, aardappelen

Het accent in de voeding ligt bij voldoende groente, fruit, volkoren graanproducten, peulvruchten, noten, zaden, zure melkproducten en vette vis als basis.

• - Houdt het lichaam warm, dit voorkomt uitkristalliseren van urinezuur
• - Beweeg
• - Gebruik meervoudig onverzadigde vetten

Literatuur m.b.t glucosamine, chondroitine, m.s.m., calcium, magnesium en vit. c

• - Bucci L.R.: "Chondroprotective Agents Glucosamine Salts and Chondroïtin Sulfates", Townsend Letter for Doctors, janurai 1994.
• - Shinmei M., Miyauchi S., Machida M. et al.:"Quantitation of chondroitin 4-sulfate and chondroitin 6-sulfate in pathologic joint fluid", Arthritis Rheum. 35:11(1992)1304-8.
• - Mohamed A.H., Scholz P., Merker H.J.:"Inhibition of the effects of rheumatoid synovial fluid cells on chondrogenesis and cartilage breakdown in vitro: possible therapeutical conclusions. A morphological-biochemical study", Virchows Arch.B.Cell.Pathol.Incl.Mol.Pathol. 64:1(1993)45-56.
• - Deal CL, Moskowitz RW. Nutraceuticals as therapeutic agents in osteoarthritis. The role of glucosamine, chondroitin sulfate, and collagen hydrolysate. Rheum Dis Clin North Am 1999; 25: 379-395.
• - Delafuente JC. Glucosamine in the treatment of osteoarthritis. Rheum Dis Clin North Am 2000 Feb;26(1):1-11, vii
• - Setnikar I.:"Antireactive properties of "chondro-protective" drugs", Int.J.Tissue React. 4:5(1992)253-61.
• - Nieuwsbrief 44:"Glycosaminoglycanen en chondroïtinesulfaat", Stichting Voorlichting Natuurgeneeswijzen Amsterdam, 1994.
• - Bendich A, Langseth L. The health effects of vitamin C supplementation: a review [published
• - Adolphe M.: "Biological Regulation of Chondrocytes", CRC Press, Baco Raton, 1992
• - Murray MT. Encyclopedia of Nutritional Supplements. Rocklin, CA: Prima Publishing, 1996.
• - Padayatty SJ, Levine M. New insights into the physiology and pharmacology of vitamin C. CMAJ 2001 Feb 6;164(3):353-355.
• - Lawrence RM. Methylsulfonylmethane (MSM): a double blind study of its use in degenerative arthritis. Int J Anti-Aging Med 1998; 1: 50.
• - Murray MT. Encyclopedia of Nutritional Supplements. Rocklin CA/USA: Prima Health Publishing, 1996
• - Das A JR et al. Efficacy of combination of FCHG49 glucosamine hydrochloride, TRH122 low molecular weight sodium chondroitin sulfate and manganese ascorbate in management of knee osteoarthritis. Osteoarthritis Cart.2000 Sep;8:343-50.
• - Snijders J. Magnesium en het menselijk lichaam. Een beschouwing over de gevolgen van tekorten. Arts en Alternatief 1993; 3: 12-13.
• - Benech H, Grognet JM. Recent data on the evaluation of magnesium bioavailability in humans. Magnes Res 1995; 8: 277-84..
• - Sojka JE, Weaver CM. Magnesium supplementation and osteoporosis. Nutr Rev 1995; 53: 71-4..
• - Werbach MR. Nutritional strategies for treating chronic fatigue syndrome. Altern Med Rev 2000 Apr;5(2):93-108 2000; 5: 93-108.
• - Wright JV. Krampen Magnesium. Orthomoleculair 1993; 5: 218-221.
• - Newman JC, Amarasingham JL. The pathogenesis of eclampsia: the 'magnesium ischaemia' hypothesis. Med Hypotheses 1993; 40: 250-26..
• - Lawrence RM. Methylsulfonylmethane (MSM): a double blind study of its use in degenerative arthritis. Int J Anti-Aging Med 1998; 1: 50.
• - Leffler CT et al. Glucosamine, chondroitin, and manganese ascorbate for degenerative joint disease of the knee or low back: a randomized, double-blind, placebo-controlled pilot study. Mil Med 1999; 164: 85-91.
• - McAlindon TE, LaValley MP, Gulin JP, Felson DT. Glucosamine and chondroitin for treatment of osteoarthritis: a systematic quality assessment and meta-analysis. JAMA 2000 Mar 15;283(11):1469-1475.
• - McAlindon T. Glucosamine and chondroitin for osteoarthritis? Bull Rheum Dis 2001 Jul;50(7):1-4.
• - Murray MT. Encyclopedia of Nutritional Supplements. Rocklin CA/USA: Prima Health Publishing, 1996;
• - Newall CA et al Herbal medicines, a guide for health care professionals. London, UK: The Pharmaceutical Press, 1996;
• - Pavelka K, Gatterova J, Olejarova M et al. Glucosamine sulfate use and delay of progression of knee osteoarthritis: a 3-year, randomized, placebo-controlled, double-blind study. Arch Intern Med 2002 Oct 14;162(18):2113-2123.
• - Reginster JY, Deroisy R, Rovati LC et al. Long-term effects of glucosamine sulphate on osteoarthritis progression: a randomised, placebo-controlled clinical trial. Lancet 2001 Jan 27;357(9252):251-256.
• - Thie NM et al. Evaluation of glucosamine sulfate compared to ibuprofen for the treatment of temporomandibular joint osteoarthritis: a randomized double blind controlled 3 month clinical trial. J Rheumatol 2001 Jun;28(6):1347-1355
• - McCarron DA. Calcium and magnesium nutrition in human hypertension. Ann Inter Med 1983;98(5):800-805.
• - Mc Carron DA, Morris CD. Blood pressure response to oral calcium in persons with mild to moderate hypertension. A randomized, double-blind, placebo-controlled, cossover trial. Ann Intern Med 1985;103(6):825-831.
• - Herrera JA, Arevalo Herrera M, Herrera S. Prevention of preeclampsia by linoleic acid and calcium supplementation: a randomized controlled trial. Obstet Gynecol 1998;91(4):585-590.